दिशा व अंतर - Direction and Distance

दिशा व अंतर 【Direction and Distance】

दिशा आणि अंतर तर्कः दिशा आणि अंतर हा बुद्धिमत्ता चाचणी विभागातील सर्वात महत्वाचा टॉपिक असून विविध परीक्षांमध्ये यावर नक्की प्रश्न विचारले जातात. दिशा आणि अंतर हा स्पर्धा परीक्षांमध्ये मनोरंजक आणि महत्त्वाचा विषय आहे. दिशा आणि अंतर सोडवणे अवघड आहे, परंतु त्यांचे मूलभूत मुद्दे स्पष्ट असल्यास ते सहजपणे सोडवू शकतात.

दिशा आणि अंतर म्हणजे काय?

दिशा ही एखाद्या वस्तूची दुसऱ्या किंवा कोणत्याही सार्वत्रिक चौकटीच्या सापेक्ष स्थिती असते परंतु अंतर एकमेकांच्या सापेक्ष दोन बिंदूंमधील एकूण लांबीचे मोजमाप असते.परीक्षेत दिशा आणि अंतर या विषयावर बऱ्याचदा प्रश्न विचारले जातात. दिशा आणि अंतर प्रश्नामध्ये एक प्रकारची दिशा असते. परीक्षेतील दिशा आणि अंतराचे प्रश्न दोन प्रकारचे असू शकतात

» दिशा

» अंतर

दिशा आणि अंतराचे प्रकार

तर्क विभागात दिशा आणि अंतर विषयावर विचारले जाणारे प्रश्न पाहू

टर्न अँड रोटेशन आधारित

या प्रकारच्या प्रश्नांमध्ये, इच्छुकांना घड्याळाच्या दिशेने किंवा विरुद्ध दिशेने, तसेच डावीकडे किंवा उजवीकडे वळण दिले जातात आणि उमेदवारांना त्यांचे शेवटचे स्थान शोधणे आवश्यक आहे.

» उजवे वळण = घड्याळाच्या दिशेने वळण

» डावीकडे वळण = घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने वळण

कोड दिशा अंतर

या प्रकारच्या दिशा आणि अंतर प्रश्नांमध्ये भिन्न घटक, व्यक्ती एका ओळीत रचल्या जातात व प्रश्नांमध्ये दिलेल्या दिशेने फिरतात.

कोडेड दिशा अंतर

या प्रकारात अंतर आणि दिशा सांकेतिक स्वरूपात दिलेली असतात. प्रश्नात दिलेला एन्कोड केलेला वाक्यांश वापरून ते डीकोड करणे आवश्यक असते.

प्रमुख आणि उपदिशा

चार प्रमुख दिशा आणि चार उपदिशा अश्या एकूण 8 दिशा आहेत.

भूगोलात चार प्रमुख दिशा आहेत

• पूर्व

• उत्तर

• पश्चिम

• दक्षिण

या चार दिशांशिवाय भारतीय पद्धतीनुसार अष्टदिशांमध्ये खालील चार उपदिशांचा समावेश होतो

• ईशान्य

• नैऋत्य

• वायव्य

• आग्नेय

दिशा व अंतर प्रश्न सोडवण्यासाठी युक्त्या व संकल्पना

• जर आपले तोंड पूर्वेकडे असेल तर डावीकडे वळल्यानंतर आपले तोंड उत्तरेकडे असेल आणि उजवीकडे वळल्यानंतर ते दक्षिणेकडे असेल.

• जेव्हा एखादी व्यक्ती त्याच्या उजव्या बाजूला सरकते तेव्हा तो घड्याळाच्या दिशेने फिरतो.

• जेव्हा एखादी व्यक्ती त्याच्या डाव्या बाजूला सरकते तेव्हा तो घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने सरकतो.

• उत्तरेकडे तोंड करून, डावीकडे वळल्यावर पश्चिमेकडे आणि उजवीकडे वळण घेतल्यावर पूर्वेकडे तोंड होईल.

• जर आपले तोंड दक्षिण बाजूला असेल तर डावीकडे वळल्यानंतर आपले तोंड पूर्वेकडे असेल आणि उजवीकडे वळल्यानंतर ते पश्चिमेकडे असेल.

• जर आपले तोंड ईशान्येकडे असेल तर डावीकडे वळल्यानंतर आपले तोंड वायव्य कडे असेल आणि उजवीकडे वळल्यानंतर ते आग्नेय दिशेला असेल.

दिशा व अंतर प्रश्नोत्तरे आणि स्पष्टीकरण

टीप 【1-3】 :- माहितीचा काळजीपूर्वक अभ्यास करून खाली दिलेले प्रश्न सोडवा.

बिंदू P हा बिंदू Q च्या पश्चिमेला 15m आहे. बिंदू R हा बिंदू S च्या 5m पूर्वेला आहे. बिंदू U बिंदू V च्या उत्तरेला 10m आहे. बिंदू Q बिंदू R च्या 10m उत्तरेस आहे. बिंदू U हा बिंदू T च्या 10m पूर्वेला आहे आणि बिंदू T बिंदू S च्या उत्तरेस 5m आहे.

प्रश्न 1】 बिंदू P आणि बिंदू V मधील सर्वात कमी अंतर किती आहे?

24m

25m ∆

v624m

20m

प्रश्न 2】 बिंदू P च्या संदर्भात U कोणत्या दिशेला आहे?

ईशान्य

उत्तर

आग्नेय ∆

नैऋत्य

प्रश्न 3】 बिंदू V च्या संदर्भात Q बिंदू कोणत्या दिशेने आहे?

उत्तर

ईशान्य

वायव्य ∆

आग्नेय

स्पष्टीकरण प्रश्न 1 ते 3

प्रश्न 4】 मीना पश्चिमेकडे तोंड करून P ला जाण्यासाठी 2 किमी चालते, नंतर डावीकडे वळून 5 किमी चालते. यानंतर, ती उजवीकडे वळते आणि पुन्हा 5 किमी चालते. आता, ती पुन्हा उजवीकडे वळते आणि 4km चालते, नंतर उजवीकडे वळून 5km चालते. आता बिंदू P आणि अंतिम स्थान यामधील सर्वात कमी अंतर किती आहे आणि ती P च्या संदर्भात कोणत्या दिशेने आहे?

01 किमी, उत्तर

02 किमी, ईशान्य

01 किमी, दक्षिण ∆

02 किमी, नैऋत्य

टीप 【प्रश्न 5-6】 :- माहिती काळजीपूर्वक वाचून प्रश्नाचे उत्तर द्या

रोहित बिंदू U पासून चालण्यास सुरुवात करतो, तो पश्चिम दिशेने 10 मीटर चालतो आणि V वर पोहोचतो, त्यानंतर तो उजवीकडे वळतो आणि Z बिंदूवर पोहोचण्यासाठी 15m चालतो. Z बिंदूपासून, तो त्याच्या उजवीकडे वळतो आणि बिंदू F वर पोहोचण्यासाठी 8m चालतो. आता, तो दक्षिण दिशेने 18m चालू लागतो आणि X बिंदूवर पोहोचतो.

प्रश्न 5】 जर बिंदू M हा बिंदू U च्या पश्चिमेस 2m असेल, तर बिंदू Z आणि M मधील सर्वात कमी अंतर किती आहे?

17m ∆

19m

16m

18m

प्रश्न 6】 बिंदू U च्या संदर्भात F बिंदू कोणत्या दिशेने आहे?

वायव्य ∆

उत्तर

दक्षिण

पश्चिम

स्पष्टीकरण प्रश्न 5 ते 6

टीप 【प्रश्न 7-8】 :- खालील माहिती काळजीपूर्वक वाचून प्रश्नांची उत्तरे द्या

बिंदू B बिंदू C च्या दक्षिणेस आहे जो बिंदू G च्या 5m पश्चिमेस आहे. बिंदू E बिंदू B च्या दक्षिणेस 3m आहे. बिंदू C, बिंदू A च्या 13m ईशान्येस आहे. बिंदू F बिंदू E च्या 5m पूर्वेला आहे. बिंदू A हा बिंदू B च्या पश्चिमेस 12m आहे.

प्रश्न 7】 बिंदू C बिंदू F च्या संदर्भात कोणत्या दिशेने आहे?

उत्तर

नैऋत्य

ईशान्य

वायव्य ∆

प्रश्न 8】 बिंदू C आणि B मधील सर्वात कमी अंतर किती आहे?

4m

6m

5m ∆

10m

स्पष्टीकरण प्रश्न 7 ते 8

टीप 【प्रश्न 9-10】 :- खाली दिलेल्या माहितीचा काळजीपूर्वक अभ्यास करा आणि पुढील प्रश्नांची उत्तरे द्याः

बिंदू C बिंदू B च्या उत्तरेकडे 2 मीटर आहे. बिंदू A हा B च्या 1 मीटर पूर्वेला आहे आणि बिंदू H, बिंदू A च्या दक्षिणेस 2 मीटर आहे. बिंदू G, बिंदू H च्या पश्चिमेस 1 मीटर आहे तर बिंदू D बिंदू G च्या 3 मीटर पूर्वेला आहे आणि बिंदू F बिंदू D च्या 2 मीटर उत्तरेस आहे. बिंदू E बिंदू H आणि बिंदू D च्या अगदी मध्यभागी आहे.

प्रश्न 9】 बिंदू K हा बिंदू F च्या उत्तरेला 2m असल्यास, बिंदू G ते बिंदू K मधील सर्वात कमी अंतर किती आहे?

8m

7m

10m

5m ∆

प्रश्न 10】 D च्या संदर्भात C बिंदू कोणत्या दिशेने आहे?

ईशान्य

वायव्य ∆

आग्नेय

पश्चिम

स्पष्टीकरण प्रश्न 9 ते 10

वरील बुद्धिमत्ता या विषयावरील दिशा आणि अंतर या टॉपिकवरील प्रश्न आपणांस कसे वाटले तसेच काही चुका अथवा सुधारणा असतील तर कमेंट बॉक्स मध्ये नक्की कळवा?

वरील माहिती आपण पहा आणि आवडल्यास इतरांना ही नक्की Share करा.

धन्यवाद...!!